สุสานปังลิมอ เจ๊ะเต๊ะ : สุสานแห่งบรรพชน ต้นตระกูลมุสลิมในอำเภอท่าศาลา

 ลูกหลานชาวมุสลิมในเขตชุมชนโมคลาน ตำบลโพธิ์ทอง ซึ่งเป็นชุมชนที่มีมุสลิมหนาแน่นมากที่สุดชุมชนหนึ่งในอำเภอท่าศาลา ย่อมเคยได้ยินได้สัมผัสหรือได้ร่วมกิจกรรมที่เกี่ยวเนื่องกับสุสานปังลิมอ เจ๊ะเต๊ะ มาไม่มากก็น้อย แต่น้อยคนนักที่จะรับรู้เรื่องราวความเป็นมาของสถานที่สำคัญของชาวมุสลิมแห่งนี้ นอกจากผู้เฒ่าผู้แก่ที่รับรู้และได้รับการถ่ายทอดเป็นเรื่องเล่าต่อ ๆ กันมารุ่นแล้วรุ่นเล่า เป็นเรื่องราวของความผูกพันที่เป็นเหมือนสุสานของบรรพบุรุษของชุมชนของตน  แม้ว่าบางเรื่องราวอาจผิดเพี้ยนแตกต่างกันออกไป แต่แก่นของความเป็นมายังมีความสอดคล้องต่อเนื่องกัน เหล่าผู้เฒ่าผู้แก่แห่งชุมชนมุสลิมในเขตตำบลโมคลานและตำบลโพธิ์ทอง ต่างเชื่อมั่นเป็นอย่างยิ่งว่า ในระยะเวลา ๑๐๐ กว่าปีมานี้ ปังลิมอ เจ๊ะเต๊ะ คือ ต้นกำเนิดของลูกหลานตระกูลมุสลิมในชุมชนนี้  เป็นจุดเชื่อมต่อความสัมพันธ์ระหว่างลูกหลานมุสลิมในตระกูลต่าง ๆ  ที่แพร่กระจายออกไปนับสิบ ๆ ตระกูล เมื่อถึงวันเวลาอันสมควรในแต่ละปี เหล่าลูกหลานปังลิมอ เจ๊ะเต๊ะ  ก็จะพากันมาชุมนุมเพื่อสวดขอพรจากพระเจ้า ร่วมกันทำพิธีกรรมทางศาสนา และพัฒนาบริเวณสุสาน พร้อมทั้งร่วมรับประทานอาหารในหมู่เครือญาติ เป็นกิจกรรมที่ลูกหลานมุสลิมของ ปังลิมอ เจ๊ะเต๊ะ กระทำสืบต่อกันมาเป็นเวลายาวนาน

สุสานปังลิมอ เจ๊ะเต๊ะ เป็นสุสานที่ถูกทิ้งรกร้างในเขตป่าสงวนเลี้ยงสัตว์ ของตำบลโมคลาน อำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช มาเป็นระยะเวลานานก่อนที่ลูกหลานมุสลิมในบริเวณใกล้เคียง ได้พบเห็นและได้พัฒนาจนสามารถสร้าง “บาลายกุบูร์” (กุบูร์ เป็นภาษาอาหรับ แปลว่าสุสาน หรือที่ฝังศพ) เพิ่มเติมเพื่อเป็นศาสนสถานที่ใช้ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาของชาวมุสลิมในเขตตำบลโมคลานและตำบลใกล้เคียง

 หากจะเดินทางสู่สุสานปังลิมอ เจ๊ะเต๊ะ ให้เริ่มตั้งแต่หมู่ที่ ๑๑ ตำบลโมคลาน อำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช ตรงหลักกิโลเมตรที่ ๘ ถนนท่าศาลา - ในเขียว ที่ป้ายภาษายาวีบอกชื่อสถานที่ว่า  “ กุบูร์ปังลิมอ เจ๊ะเต๊ะ และภาษาไทยว่า สุสานปังลิมอ เจ๊ะเต๊ะ โดยมีทางเข้าเป็นซอยเล็ก ๆ ผ่านเข้าไปประมาณ ๗๐๐ เมตร สุสานปังลิมอ เจ๊ะเต๊ะ มีเนื้อที่ประมาณ ๒ ไร่เศษ ประกอบด้วยสุสานของปังลิมอ  ซึ่งพบแท่งหินโบราณสองแท่ง ปักอยู่ทางทิศเหนือและใต้เหมือนสุสานของมุสลิมโดยทั่วไป  บริเวณรอบ ๆ กุบูร์ จะมีหินโบราณปักเรียงราย แสดงให้เห็นว่า เป็นสุสานของลูกหลานปังลิมอ  หินโบราณซึ่งปักเป็นกูบูร์ของปังลิมอ มีลักษณะเป็นหินงอกสวยงาม แม้ว่าภายหลังจะถูกทำลายไปบ้าง นอกจากนี้ยังมี “บาลายกุบูร์ปังลิมอ เจ๊ะเต๊ะ ขนาด ๓ X ๖ เมตร ซึ่งลูกหลานได้ร่วมกันก่อสร้างขึ้นภายหลังเป็นศาสนสถานเพื่อใช้ประกอบพิธีกรรมทางศาสนา

 พื้นที่รอบนอกของสุสานปังลิมอ เป็นที่ดินสงวนไว้สำหรับเลี้ยงสัตว์ มีเนื้อที่ประมาณ ๕๗๒ ไร่ ๓๗ ตารางวา เป็นพื้นที่ของหมู่บ้าน บ้านทุ่งใหญ่ ตำบลโมคลาน อำเภอท่าศาลา ที่ตั้งสุสานปังลิมอเป็นเนินทรายระหว่างทุ่งรงกับทุ่งจูด เหมาะแก่การตั้งบ้านเรือน ปัจจุบันบริเวณรอบ ๆ ยังเป็นป่ารกร้างไม่มีคนอาศัย สภาพพื้นที่ใกล้เคียงพบว่ามีทุ่งนากว้างใหญ่คือทุ่งรงและทุ่งจูดขนาบทั้งสองด้าน  นอกจากนี้ยังมีคลองลาว หรือคลองโต๊ะแน็งไหลเลียบผ่าน   สันนิฐานกันว่าน่าจะเป็นเส้นทาง คมนาคมเชื่อมต่อกับภายนอกเพราะมีท่าเรือบริเวณใกล้เคียง เรียกกันว่า กัววาลายางยวน (ท่ายางยวน)  ที่หมู่ที่ ๑๐ ตำบลโมคลาน (บ้านในด่านติดกับบ้าน ทุ่งบ้านใหญ่) และมี กัววาลอกัมปงลามอ (ท่าเรือบ้านเก่า) อยู่ที่จุดห่างจากสุสานปังลิมอ ๕๐๐ เมตร
   จากสภาพพื้นที่ดังกล่าวจึงเชื่อว่า บริเวณสุสานปังลิมอ น่าจะเป็นชุมชนมุสลิมเก่าแก่ที่ปังลิมอ และลูกหลานได้ตั้งรกรากเป็นที่อยู่อาศัยมาแต่โบราณหลังจากถูกกวาดต้อนมาจากเมืองสตูล
(อ่านต่อตอนที่ ๒ ฉบับหน้า)