บ้านหน้าทัพและวิถีชุมชนในอดีต

ยามเย็นเด็กจะไปวิ่งเล่นกันตามชายหาด  เด็กผู้ชายก็จะขุดปูลม  พวกเด็กผู้หญิงก็จะไปหาหอยเสียบ  บ้างก็หาจั๊กจั่นทะเล (บ้านเราจะเรียกกุ้งบก)  พากลับบ้านไปให้แม่ปรุงอาหาร...ไม่ว่าได้มากหรือน้อยแค่ไหนก็ต้องให้แม่ปรุงให้ได้ในทันที  มันเป็นความภาคภูมิใจที่จะได้กินของที่หาได้นั้นเอง   กินกันจนหมดแล้วนั่นแหละถึงค่อยกินอาหารอย่างอื่น   

      เด็กบางคนก็ไปเอาดอกหญ้าลอยลม(บ้านเราเรียกหญ้าหนวดเสือ)  ใบเป็นหนามแหลม  ดอกมีหนวดแหลม ๆ ยาวออกมาโดยรอบ  เป็นรูปทรงกลมเท่าลูกฟุตบอล   เมื่อโดนลมพัด  มันก็จะกลิ้งไปตามผืนทราย  ลมยิ่งแรงก็กลิ้งไปเร็ว  เด็ก ๆ จะนำมาตั้งให้มันวิ่งแข่งขันกัน ตามผืนทราย แล้วส่งเสียงเชียร์กันอย่างสนุกสนาน 

     ก่อนอาทิตย์ลับขอบฟ้า  ต่างก็แยกย้ายกันกลับบ้านใครบ้านมัน  ไปถึงบ้านก็จะได้ยินเสียงพ่อแม่ไล่ให้ไปอาบน้ำ ตักน้ำจากบ่อด้วยถังน้ำ ราดหัวสองสามทีก็เข้าบ้าน โคลนทรายที่ติดตามซอกหู ซอกขา ซอกเท้ายังไม่ทันจะสะอาด ขอให้ตัวเปียกก็พอ หลายครั้งจึงถูกแม่ไล่กลับไปอาบอีกสองสามหน  

        ตกกลางคืนหากคืนไหนเป็นคืนพระจันทร์เต็มดวง   เด็ก ๆ จะออกไปก่อกองไฟตามชายหาดริมทะเล  นั่งคุยนั่งโม้กันตามประสา  บ้านใครมีหัวเผือกหัวมันก็เอามาหมกกินกันอย่างเอร็ดอร่อย  เราจะเพลิดเพลินอยู่ภายใต้แสงจันทร์นวลผ่องอย่างไม่รู้เบื่อ   หากไม่ง่วงนอนหรือไม่ได้ยินเสียงเรียกของพ่อแม่ให้กลับบ้าน  ก็จะไม่ยอมกลับ  คนไหนที่มีน้องเล็ก ๆ  ก็ต้องแบกน้องกลับบ้านไปด้วยเพราะน้องเล็ก ๆ ที่ชอบตามมาด้วยจะก็หลับก่อนเสมอ  ทั้ง ๆ ที่ก่อนมาสัญญากันดิบดีแล้วว่าจะไม่หลับ

      เมื่อย่างเข้าฤดูมรสุมหรือพวกเราเรียกว่าเดือนสิบสอง คลื่นในทะเลจะแรงมาก กิจวัตรของพวกเราตามริมหาดก็พลอยงดไปโดยปริยาย ด้วยรู้สึกมันน่ากลัวและพ่อแม่จะห้ามเข้าใกล้คลื่นอย่างเด็ดขาด แต่สิ่งหนึ่งที่เป็นผลพลอยได้มาทดแทนในเดือนนี้ก็คือ คลื่นจะซัดเอาสิ่งของต่าง ๆ มาเกยชายหาด ไม่ว่าจะเป็นขอนไม้ หลอดไฟ ของเล่นเด็ก และอื่น ๆ พวกเราเด็ก ๆ มักจะรอคอยให้ถึงเดือน 12 กันเร็ว ๆ เพราะจะได้ออกไปเก็บของเล่นกันตามชายหาด ถึงแม้มันจะชำรุดแตกหักแล้วก็ตาม แต่สำหรับพวกเราลูกชาวเลมันก็เลิศหรูและมีค่าที่สุดแล้ว

.     และอีกอย่างหนึ่งที่มากับคลื่นในเดือนนี้ก็คือ  สาหร่ายทะเลสีน้ำตาล ซึ่งบางปีก็ขึ้นปกคลุมชายหาดดำพรืดไปหมด  ทั้งเด็กและผู้ใหญ่จะออกไปเก็บสาหร่ายทะเลพวกนี้เอามาลวกจิ้มน้ำพริก  หรือเอามายำ  ใส่มะพร้าวคั่วอร่อยมากทีเดียว   ตอนนั้นเราไม่รู้หรอกว่าสาหร่ายพวกนี้มันมีประโยชน์มหาศาลเพียงใด   มารู้เอาเมื่อโต เมื่อหาไม่ได้แล้ว  หากรู้ตอนนั้นคงจะกินมากกว่านั้นเป็นแน่แท้..
(อ่านต่อตอนที่ ๒ ฉบับหน้า)