ท่านโต๊ะครูฮัจยียะโก๊บ สุมาลี (ตอนที่ 1)

     ในบรรดาลูกศิษย์ของโต๊ะครูกือนาลีนั้น ท่านเป็นศิษย์ที่โต๊ะครูกือนาลีไว้วางใจให้ตอบปัญหาศาสนา หรือทำการสอนแทนท่านอยู่เสมอ สมัยที่ท่านสอนที่นี่ท่านได้รับฉายาว่า  Harimao Legor หรือเจ้าเสือแห่งเมืองนคร (ลิกอร์)  เนื่องจากเมื่อมีปัญหาศาสนาให้ท่านชี้ขาด หรือให้ท่านอธิบาย ท่านจะชี้ขาดและอธิบายได้อย่างเฉียบคม ชัดเจน  ท่านได้รับการกล่าวขานว่าเป็นอุลามาอฺที่ได้สละเวลา ความรู้ เพื่อการอบรมสั่งสอนสังคมมุสลิม จนเป็นที่ยอมรับ นับถือจากมุสลิมทั้งในประเทศมาเลเซีย และประเทศไทย

     โต๊ะครูฮัจยียะโก๊บ  สุมาลี มีชื่อเต็มว่า ยะโก๊บ บิน อิสมาแอล บิน อับดุรเราะห์มาน เป็นอุลามาอฺที่เชี่ยวชาญในการสอนและเผยแพร่หลักความรู้อิสลาม  และมีความสามารถสูงในเกือบทุกสาขาวิชา ในศาสตร์อิสลามโดยเฉพาะสาขาวิชาฟิกฮฺ หรือนิติศาสตร์อิสลาม ความโดดเด่นของท่านเป็นที่ยอมรับของมุสลิมในสมัยนั้น  ท่านเป็นครูคนหนึ่งที่ได้รับหน้าที่ให้ทำการสอนที่มัสยิดมูฮำมาดี ซึ่งเป็นมัสยิดกลางประจำเมืองโกตาบารู รัฐกลันตัน  ถือเป็นสำนักตักศิลาของแหลมมาลายู  เป็นผู้สอนในราชสำนักแห่งรัฐ กลันตัน ประเทศมาเลเซีย  และสอนที่มัสยิดฮารอม นครมักกะฮ์ ซาอุดิอาราเบีย  ผลจากการสอนของท่านทำให้ท่านมีลุกศิษย์เป็นจำนวนมากที่ได้เจริญรอยตากแนวทางของท่าน สืบทอดเจนารมณ์ของท่านมาอย่างต่อเนื่อง ทั้งในประเทศมาเลเซีย และหลายจังหวัดในประเทสไทย

     โต๊ะครูที่มีชื่อเสียงของจังหวัดนครศรีธรรมราชในสมัยนั้นที่ ๒ ท่าน  คือ ฮัจยียะโก๊บ  สุมาลี (ปอเนาะทุ่งจีน)  และโต๊ะครูฮัจยียะโก๊บ  พิสสุวรรณ (ปอเนาะบ้านตาล)  ทั้งสองท่านเป็นญาติกัน มีศักดิ์เป็นน้ากับหลาน  มีชื่อเหมือนกัน เป็นผู้สถาปนาปอเนาะเหมือนกัน ชาวบ้านจึงเรียกชื่อท่านง่าย ๆ ว่า  โต๊ะครูแก่ กับโต๊ะครูหนุ่ม  โต๊ะครูแก่ คือ ฮัจยียะโก๊บ  สุมาลี  เพราะท่านมีอายุมากกว่า แต่มีศักดิ์เป็นหลานโต๊ะครูยะโก๊บ พิศสุวรรณ (โต๊ะครูหนุ่ม)  ผู้มีศักดิ์เป็นน้าเพราะโต๊ะครูยะโก๊บหนุ่ม เป็นลุกพี่ลุกน้องกับแม่.

กำเนิด

ท่านโต๊ะครูฮัจยียะโก๊บ สุมาลี ได้ถือกำเนิดในวันศุกร์ เดือนมีนาคม พ.ศ. ๒๔๓๕ เวลา ๑๒.๐๐ น. ที่บ้านใหม่ สี่แยกตลาดแขก ต.คลัง อ.เมือง จ.นครศรีธรรมราช เป็นบุตรของนายอิสมาแอล และนางอาซียะห์ สุมาลี เชื้อสายดั้งเดิมของท่านมีเชื้อสายเป็นชาวมาลายู เมืองไทรบุรี (เกอดะห์ มาเลเซีย) ที่บรรพบุรุษถูกเจ้าเมืองนครศรีธรรมราช ยกกำลังไปปราบปรามสมัยรัชกาลที่ ๒ เมื่อเมืองไทรบุรีพ่ายแพ้ต่อเมืองสยาม เจ้าเมืองนครจึงได้กวาดต้อนไพร่พลเป็นเชลยสงคราม มาอยู่ในเขตเมืองนครศรีธรรมราช บรรพบุรุษของท่านก็เป็นเชลยศึกในสมัยนั้น โดยถูกกวาดต้อนมาจากเกาะลังกาวีเอามาไว้ที่เมืองนครศรีธรรมราช

     ในสมัยรัชกาลที่ ๒ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ได้สั่งให้เจ้าเมืองนครศรีธรรมราช คือ เจ้าพระยานคร (น้อย) ยกทัพไปปราบเมืองเกอดะห์  หัวเมืองมาลายู ที่แข็งเมืองไม่ยอมขึ้นต่อกรุงเทพ ฯ ในปี พ.ศ. ๒๓๖๔ และสามารถตีเมืองกัวลาเกอเดาะห์ได้ เจ้าเมืองนครได้จับเชลยทั้งที่เป็นขุนนาง ทหาร และชาวบ้านของเมืองเกอเดาะห์มากกว่า ๑,๐๐๐ คน มาไว้ที่เมืองนครศรีธรรมราช ดดยมาไว้ในที่ต่าง ๆ ของเมืองนคร ฯ ในปัจจุบันเป็นที่ บริเวณตำบลคลัง ตำบลนาเคียน อำเภอเมือง และตำบลโมคลาน อำเภอท่าศาลา

     บรรพบุรุษของท่านได้ถูกให้อยู่บริเวณบ้านใหม่ แถว สี่แยกตลาดแขก ในปัจจุบัน ทำให้ตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา ศาสนาอิสลามเริ่มมีขึ้นในจังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งเป็นเมืองหลักของพุทธศาสนา แล้วขยายตัวออกสู่บริเวณต่าง ๆ  ของจังหวัดนครศรีธรรมราช

(อ่านต่อตอนที่ ๒ ฉบับหน้า)