กองทุนซะกาตและการกุศล
โครงการจัดตั้งกองทุนซะกาต
สมาคมศูนย์กลางอิสลามจังหวัดนครศรีธรรมราช
ชื่อโครงการ
โครงการจัดตั้งกองทุนซะกาต สมาคมศูนย์กลางอิสลามจังหวัดนครศรีธรรมราช
หน่วยงานรับผิดชอบโครงการ
ฝ่ายกองทุนจัดหารายได้และบริหารทรัพยากร
สมาคมศูนย์กลางอิสลามจังหวัดนครศรีธรรมราช
หลักการและเหตุผล
ซะกาตเป็นศาสนบัญญัติที่สำคัญยิ่งในศาสนาอิสลาม และเป็นหนึ่งในหลักปฏิบัติพื้นฐานของมุสลิม มีวัตถุประสงค์เพื่อกระจายรายได้ ลดความเหลื่อมล้ำ และสร้างหลักประกันทางสังคมแก่ผู้ด้อยโอกาส โดยมีบทบัญญัติชัดเจนในคัมภีร์อัลกุรอาน ซูเราะฮ์อัตเตาบะฮ์ โองการที่ 60 ซึ่งกำหนดประเภทของผู้มีสิทธิรับซะกาตไว้โดยเฉพาะ
เพื่อให้การบริหารจัดการซะกาตในจังหวัดนครศรีธรรมราชเป็นไปอย่างถูกต้องตามหลักศาสนา โปร่งใส ตรวจสอบได้ และเกิดประโยชน์สูงสุดแก่ประชาคมมุสลิม สมาคมศูนย์กลางอิสลามจังหวัดนครศรีธรรมราช จึงเห็นสมควรจัดตั้งกองทุนซะกาตอย่างเป็นระบบ ภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการที่ได้รับการแต่งตั้งอย่างเป็นทางการ
วัตถุประสงค์ของโครงการ
- เพื่อจัดตั้งกองทุนซะกาตที่ดำเนินการถูกต้องตามหลักศาสนาอิสลาม
- เพื่อรวบรวมและบริหารจัดการเงินซะกาตอย่างเป็นระบบ โปร่งใส และตรวจสอบได้
- เพื่อให้ความช่วยเหลือแก่ผู้มีสิทธิรับซะกาตตามหลักศาสนา
- เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจแก่ครอบครัวมุสลิมผู้ด้อยโอกาส
- เพื่อสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้จ่ายซะกาตในการดำเนินงานขององค์กรกลางระดับจังหวัด
กลุ่มเป้าหมาย
- ผู้มีหน้าที่จ่ายซะกาต
- ผู้ประกอบการ
- ผู้มีรายได้ประจำ
- ผู้มีทรัพย์สินถึงเกณฑ์ขั้นต่ำ (นิซอบ) ตามหลักศาสนา
2. ผู้มีสิทธิรับซะกาต
ตามบทบัญญัติศาสนา ผู้มีสิทธิรับซะกาตประกอบด้วย 8 ประเภท ดังนี้
- ผู้ยากไร้ที่ขัดสนอย่างหนัก
- ผู้ยากจน
- ผู้ปฏิบัติงานบริหารจัดการซะกาต
- ผู้ที่ควรได้รับการสนับสนุนเพื่อเสริมสร้างความเข้าใจและความมั่นคงในศาสนา
- ผู้ถูกจำกัดอิสรภาพหรือผู้ที่ต้องการไถ่ถอนตนจากภาวะผูกพันทางกฎหมาย
- ผู้มีหนี้สินอันเกิดจากความจำเป็น
- ผู้ปฏิบัติงานหรือกิจกรรมในหนทางแห่งศาสนา
- ผู้เดินทางที่ประสบความเดือดร้อน
ทั้งนี้ การพิจารณาคุณสมบัติผู้มีสิทธิรับซะกาตต้องเป็นไปตามหลักชะรีอะฮ์ และอยู่ภายใต้การวินิจฉัยของคณะกรรมการฝ่ายศาสนา
แนวทางและขั้นตอนการดำเนินงาน
- จัดทำระเบียบกองทุนซะกาตเป็นลายลักษณ์อักษร
- แต่งตั้งคณะกรรมการกองทุนซะกาต
- เปิดบัญชีธนาคารเฉพาะกิจสำหรับกองทุนซะกาต และแยกจากเงินประเภทอื่นโดยเด็ดขาด
- จัดทำระบบเอกสารรับ–จ่าย และทะเบียนควบคุมบัญชี
- จัดทำแบบคำขอรับการช่วยเหลือ พร้อมกระบวนการตรวจสอบข้อเท็จจริง
- จัดประชุมพิจารณาอนุมัติการจ่ายเงินตามหลักเกณฑ์
- จัดทำรายงานผลการดำเนินงานเป็นระยะ และรายงานประจำปี
ระยะเวลาดำเนินการ
เริ่มดำเนินการตั้งแต่มีนาคม 2569 เป็นต้นไป และดำเนินการอย่างต่อเนื่องทุกปี
งบประมาณ
แหล่งที่มาของงบประมาณ
- เงินซะกาตที่ผู้มีหน้าที่จ่ายมอบผ่านกองทุน
การใช้จ่าย
- จ่ายให้แก่ผู้มีสิทธิรับซะกาตตามหลักศาสนา
- ค่าใช้จ่ายในการบริหารจัดการเฉพาะส่วนที่ศาสนาอนุญาตให้แก่ผู้ปฏิบัติงานซะกาต
การติดตามและประเมินผล
- จัดทำรายงานทางการเงินทุก 6 เดือน
- จัดทำรายงานสรุปผลประจำปี
- เปิดเผยข้อมูลแก่คณะกรรมการและสมาชิก
- ให้ฝ่ายศาสนากำกับดูแลความถูกต้องตามหลักชะรีอะฮ์
ผลที่คาดว่าจะได้รับ
- จังหวัดนครศรีธรรมราชมีระบบบริหารจัดการซะกาตที่เป็นมาตรฐาน
- ผู้ยากไร้และผู้ด้อยโอกาสได้รับความช่วยเหลืออย่างเป็นธรรม
- เกิดความสามัคคีและความเชื่อมั่นต่อองค์กรศาสนา
- สมาคมศูนย์กลางอิสลามจังหวัดนครศรีธรรมราชมีบทบาทเชิงสถาบันที่เข้มแข็งยิ่งขึ้น
ผู้เขียนโครงการ
(………………………….)
(นางนิตยา สุดวิไล)
ผู้รับผิดชอบโครงการ
(………………………….)
(นางนิตยา สุดวิไล)
ผู้เห็นชอบโครงการ
(………………………….)
(รศ. ดร. ชัยรัตน์ ศิริพัธนะ)
ระเบียบกองทุนซะกาต
สมาคมศูนย์กลางอิสลามจังหวัดนครศรีธรรมราช พ.ศ. 2569
ข้อ 1 ชื่อระเบียบ
ระเบียบนี้เรียกว่า “ระเบียบกองทุนซะกาต สมาคมศูนย์กลางอิสลามจังหวัดนครศรีธรรมราช พ.ศ. 2569“
ข้อ 2 การบังคับใช้
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ได้รับความเห็นชอบจากที่ประชุมคณะกรรมการบริหารสมาคมเป็นต้นไป
ข้อ 3 วัตถุประสงค์
- เพื่อบริหารจัดการซะกาตให้ถูกต้องตามหลักศาสนาอิสลาม
- เพื่อรวบรวมและกระจายซะกาตอย่างเป็นระบบ โปร่งใส และตรวจสอบได้
- เพื่อช่วยเหลือผู้มีสิทธิรับซะกาตตามหลักศาสนา
- เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงทางสังคมและเศรษฐกิจแก่ประชาคมมุสลิม
หมวดที่ 2 การบังคับใช้
ข้อ 4 ในระเบียบนี้
“ซะกาต” หมายความว่า ทรัพย์สินที่มุสลิมผู้มีคุณสมบัติครบถ้วนต้องจ่ายตามหลักศาสนาอิสลาม
“กองทุน” หมายความว่า กองทุนซะกาตภายใต้สมาคมศูนย์กลางอิสลามจังหวัดนครศรีธรรมราช
“คณะกรรมการ” หมายความว่า คณะกรรมการกองทุนซะกาต
“ผู้มีสิทธิรับซะกาต” หมายความว่า บุคคลตามหลักศาสนาที่กำหนดไว้ 8 ประเภท
หมวดที่ 3 โครงสร้างและการบริหาร
ข้อ 5 การแต่งตั้งคณะกรรมการกองทุนซะกาต
ให้มีคณะกรรมการกองทุนซะกาต ซึ่งแต่งตั้งโดยคำสั่งสมาคมเป็นลายลักษณ์อักษร
ข้อ 6 องค์ประกอบของคณะกรรมการ
- ประธานกองทุน
- รองประธาน
- เลขานุการ
- เหรัญญิก
- กรรมการฝ่ายศาสนา
- กรรมการอื่นตามที่เห็นสมควร
ข้อ 7 วาระการดำรงตำแหน่ง
คณะกรรมการมีวาระคราวละ 2 ปี และอาจได้รับแต่งตั้งใหม่ได้
ข้อ 8 อำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการ
- บริหารจัดการกองทุนให้เป็นไปตามระเบียบนี้
- พิจารณาอนุมัติการจ่ายซะกาต
- จัดทำรายงานการเงินและรายงานผลการดำเนินงาน
- เสนอแนะแนวทางพัฒนากองทุนต่อคณะกรรมการบริหารสมาคม
หมวดที่ 4 การรับซะกาต
ข้อ 9 ประเภทซะกาตที่รับ
กองทุนรับซะกาตตามหลักศาสนา ได้แก่ ซะกาตเงินสด ซะกาตทองคำ/เงิน และซะกาตทรัพย์สินเพื่อการค้า
ข้อ 10 การเปิดบัญชี
ให้เปิดบัญชีธนาคารเฉพาะกิจในนามกองทุน และต้องแยกจากบัญชีเงินประเภทอื่นโดยเด็ดขาด
ข้อ 11 เอกสารรับเงิน
ทุกครั้งที่มีการรับซะกาต ต้องออกใบรับเงินหรือใบรับรองการจ่ายซะกาตเป็นหลักฐาน
หมวดที่ 5 การจ่ายซะกาต
ข้อ 12 หลักเกณฑ์การจ่าย
การจ่ายซะกาตต้องเป็นไปตามหลักศาสนา และพิจารณาจากความจำเป็นอย่างเป็นธรรม
ข้อ 13 ผู้มีสิทธิรับซะกาต
ผู้มีสิทธิรับซะกาตประกอบด้วยบุคคล 8 ประเภท ดังนี้
- ผู้ยากไร้ที่ขัดสนอย่างหนัก
- ผู้ยากจน
- ผู้ปฏิบัติงานบริหารจัดการซะกาต
- ผู้ที่ควรได้รับการสนับสนุนเพื่อเสริมสร้างความเข้าใจและความมั่นคงในศาสนา
- ผู้ถูกจำกัดอิสรภาพหรือผู้ที่ต้องการไถ่ถอนจากภาวะผูกพันทางกฎหมายตามหลักศาสนา
- ผู้มีหนี้สินอันเกิดจากความจำเป็น
- ผู้ปฏิบัติงานหรือกิจกรรมในหนทางแห่งศาสนา
- ผู้เดินทางที่ประสบความเดือดร้อน
ข้อ 14 กระบวนการพิจารณา
ต้องจัดทำแบบคำขอรับการช่วยเหลือ และดำเนินการตรวจสอบข้อเท็จจริงก่อนเสนอคณะกรรมการพิจารณาอนุมัติ
หมวดที่ 6 การเงินและการบัญชี
ข้อ 15 ระบบบัญชี
ให้จัดทำทะเบียนคุมรายรับ–รายจ่าย บันทึกข้อมูลให้ครบถ้วน ถูกต้อง และเป็นปัจจุบัน
ข้อ 16 การควบคุมภายใน
ต้องมีการตรวจสอบภายในอย่างสม่ำเสมอ และรายงานผลต่อคณะกรรมการบริหารสมาคม
ข้อ 17 การรายงานผล
ให้จัดทำรายงานการเงินทุก 6 เดือน และรายงานสรุปผลการดำเนินงานประจำปี
หมวดที่ 7 บทกำกับดูแล
ข้อ 18 การกำกับด้านศาสนา
การดำเนินงานทุกขั้นตอนต้องอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกรรมการฝ่ายศาสนา เพื่อให้ถูกต้องตามหลักชะรีอะฮ์
ข้อ 19 การแก้ไขเพิ่มเติมระเบียบ
การแก้ไขเพิ่มเติมระเบียบนี้ต้องได้รับความเห็นชอบจากที่ประชุมคณะกรรมการบริหารสมาคม
หมวดที่ 7 บทเฉพาะกาล
ข้อ 20
ให้คณะกรรมการบริหารสมาคมแต่งตั้งคณะกรรมการกองทุนชุดแรกภายใน …… วัน นับแต่วันที่ระเบียบนี้มีผลบังคับใช้